Ηράκλειο. Φανταστείτε να ταξιδεύετε στους αιωνόβιους κρητικούς ελαιώνες, να γεύεστε φρέσκο, αγνό ελαιόλαδο δίπλα στο πιεστήριο ενός παραδοσιακού ελαιοτριβείου και να ανακαλύπτετε τα μυστικά μιας παράδοσης που μετρά χιλιάδες χρόνια.
Η Ιταλία και η Ισπανία το τόλμησαν πρώτες, μετατρέποντας τους ελαιώνες τους σε μαγνήτη εκατομμυρίων ταξιδιωτών. Σήμερα, η Κρήτη δηλώνει έτοιμη να κάνει το δικό της μεγάλο άλμα!
Αυτό ήταν το ηχηρό μήνυμα της ημερίδας που συνδιοργάνωσαν ο Σύνδεσμος Ελαιοκομικών Δήμων Κρήτης (ΣΕΔΗΚ), η Περιφέρεια Κρήτης, ο Δήμος Ηρακλείου, το ΓΕΩΤΕΕ, ο Σύνδεσμος Ελαιοτριβέων Ν. Ηρακλείου και το Σωματείο Ξεναγών. Το διακύβευμα; Να ξεφύγει το κρητικό ελαιόλαδο από την παγίδα της χύμα διάθεσης αφενός και των αποσπασματικών τουριστικών δράσεων αφετέρου, και να μετατραπεί σε μια μοναδική, βιωματική εμπειρία.
«Δεν είναι απλά προϊόν, είναι ο πολιτισμός μας»
Τη βαθιά, διαχρονική σχέση του νησιού με την ελιά περιέγραψε με συγκινητικό τρόπο ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Ελαιοτριβέων Ν. Ηρακλείου, Πρόδρομος Αφθονίδης, λέγοντας πως είναι «ένα προϊόν άρρηκτα συνδεδεμένο με την ταυτότητα και την ιστορία του τόπου μας. Το ελαιόλαδο για εμάς δεν είναι απλώς ένα προϊόν, είναι πολιτισμός. Είναι το νήμα που ενώνει το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της Κρήτης.
Η επιστήμη έρχεται να επιβεβαιώσει αυτό που οι πρόγονοί μας ήξεραν εμπειρικά: ότι είναι ένα φυσικό φάρμακο που προστατεύει την υγεία και θωρακίζει τον οργανισμό. Ως ελαιουργοί επενδύουμε στον εκσυγχρονισμό και τη διασφάλιση της ποιότητας, με στόχο το κρητικό ελαιόλαδο να κατακτήσει τη θέση που του αξίζει στην παγκόσμια αγορά».
Αποκόρωνας: Το Success Story που δείχνει τον δρόμο
Ότι ο ελαιοτουρισμός δεν απαιτεί υπέρογκα κεφάλαια αλλά μεράκι και σωστό σχεδιασμό, το αποδεικνύει στην πράξη ο Δήμος Αποκόρωνα Χανίων.
Ο οικονομικός γραμματέας του ΣΕΔΗΚ και αντιδήμαρχος Αποκόρωνα, Σταύρος Σταυρουλάκης, αποκάλυψε το «μυστικό» της επιτυχίας:
«Ο ΣΕΔΗΚ εδώ και χρόνια δημιουργεί ελαιοτουριστικές διαδρομές στην Κρήτη, αξιοποιώντας επισκέψιμα ελαιοτριβεία, μουσεία ελιάς και μνημειακά ελαιόδεντρα. Ο Δήμος Αποκόρωνα ήταν ο πρώτος που ακολούθησε τις συμβουλές του ΣΕΔΗΚ, δημιουργώντας επισκέψιμα ελαιοτριβεία που σήμερα δέχονται πολύ μεγάλο όγκο επισκεπτών.
Αυτό που χρειάζεται είναι απλά ένας καθαρός χώρος, ένας χώρος συνάντησης, κεράσματος και ενημέρωσης. Δεν απαιτείται μεγάλη επένδυση, ενώ προσφέρει ένα σημαντικό συμπληρωματικό εισόδημα. Στα Χανιά η ανταπόκριση των τουριστικών πρακτόρων ήταν άμεση, καθώς βρήκαν το προϊόν εξαιρετικά ενδιαφέρον. Οι τουρίστες γίνονται κοινωνοί του προϊόντος και αυτό βοηθά συνολικά την αλυσίδα αξίας του ελαιολάδου».
Καμπανάκι για την αγορά: «Η Ελλάδα να παύσει να είναι θεατής»
Την ίδια ώρα, τα στοιχεία που παρουσίασε ο Επιστημονικός Συνεργάτης του ΣΕΔΗΚ, Νίκος Μιχελάκης, χτυπούν καμπανάκι κινδύνου. Η παραγωγή στην Κρήτη μειώνεται κάθε χρόνο, είπε, ενώ οι τιμές παραμένουν χαμηλές (3,60€–3,80€/κιλό), την ώρα που οι διεθνείς αναταράξεις (όπως η πώληση της Deoleo) επιβάλλουν αλλαγή πλεύσης, όπως τόνισε.
«Η Ελλάδα δεν πρέπει να είναι θεατής, πρέπει να χαράξει εθνική πολιτική. Η προσφορά μας πρέπει να συγκεντρωθεί σε 4-5 ισχυρά σχήματα, από τους 560 διαθέτες που υπάρχουν σήμερα. Επί χρόνια το πρόβλημα ήταν η διάθεση χύμα ελαιολάδου. Σήμερα πρέπει να εργαστούμε αποφασιστικά για την τυποποίηση - και μάλιστα την επώνυμη.
Διέξοδος είναι και η ανάπτυξη του ελαιοτουρισμού. Δε θα λύσει πλήρως το πρόβλημα, αλλά προσφέρει προβολή, διάθεση του προϊόντος και ισόρροπη τουριστική ανάπτυξη. Και σε καμία περίπτωση δεν είναι ανταγωνιστής του κλασικού τουρισμού» - ανέφερε ο κ. Μιχελάκης.
Ο ίδιος υπενθύμισε πως η Κρήτη έχει μοναδικά όπλα στη φαρέτρα της: το 25% της επιφάνειάς της καλύπτεται από ελαιώνες (το «φυσικό δάσος» του νησιού), η Κρητική Διατροφή είναι παγκοσμίως συνώνυμη της μακροζωίας με βάση τη Μελέτη των 7 Χωρών (1960), ενώ ορόσημα όπως η Μνημειακή Ελιά των Βουβών προσελκύουν ήδη 40.000 επισκέπτες το χρόνο.
Με βάση τον χάρτη των προτάσεων Μιχελάκη, αιχμή του δόρατος αποτελεί το να καταστούν επισκέψιμα ελαιοτριβεία και ελαιοκτήματα, ενώ σημαντικό ρόλο στο «παζλ» παίζει η ανάπτυξη Δικτύου Φιλοξενίας (ελαιοξενοδοχεία και ελαιοταβέρνες).
Ως μείζον ζήτημα - εδώ και πολλά χρόνια μάλιστα - αναδείχθηκε η προστασία των Μνημειακών ελαιοδέντρων, με κρατική μέριμνα και εμπλοκή της Αυτοδιοίκησης για την ανάπτυξη τοπικών αγορών γύρω από τα ιστορικά δέντρα.
Τέλος, σε σχέση με τα δέκα υπάρχοντα ελαιομουσεία ο κ. Μιχελάκης ανέδειξε την ανάγκη αναβάθμισής τους.
Στο πάνελ των ομιλητών στην ημερίδα μάλιστα κατατέθηκαν καινοτόμες προτάσεις που - θα έλεγε κανείς ότι - μπορούν ακόμη και να επαναπροσδιορίσουν την τουριστική εμπειρία στο νησί.
Αντώνης Βασιλάκης: «Έκθεση για τον Πολιτισμό του Λαδιού»
«Δεν κάναμε ποτέ στην Κρήτη μια έκθεση για τον αρχαιολογικό πολιτισμό του λαδιού. Μια τέτοια έκθεση θα ήταν η αφορμή να δείξουμε τα πολιτιστικά μνημεία του λαδιού, από τα αρχαιότερα μέχρι σήμερα. Είμαστε πολύ πίσω σε σύγκριση με την Κύπρο ή κι ακόμη πιο μακριά... την Παλαιστίνη. Προτείνω ταυτόχρονη έκθεση στα μουσεία της Κρήτης με φωτογραφίες, σχέδια και αναπαραστάσεις» - είπε ο γνωστός αρχαιολόγος.
Ο κ. Βασιλάκης πρότεινε επίσης να υπάρξουν μουσεία - τουλάχιστον ένα - σε κάθε νομό, προτείνοντας ως τόπους τη Γόρτυνα, την Ελεύθερνα, Άπτερα στα Χανιά και Πάνω Ζάκρο. Παράλληλα πρότεινε να μετατραπούν τα υφιστάμενα μουσεία σε «διαχρονικά τοπικά μουσεία ελαιοκομίας», αλλά και την εισαγωγή ειδικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων για σχολεία και επισκέπτες.
Γιώργος Απλαδάς: «Από την κατσούνα στο Wellness»
«Πρέπει να δημιουργήσουμε συνέργειες για να δούμε πώς θα πάμε στην επόμενη ημέρα. Ο τουρισμός ζητάει εμπειρίες. Χρειάζεται προγραμματισμένη και οργανωμένη αγορά: από την καλλιέργεια μέχρι τη συγκομιδή, ακόμη και ένα παραδοσιακό κολατσιό κάτω από τα ελαιόδεντρα, μυώντας τον τουρίστα στον κρητικό τρόπο ζωής» - είπε ο καθηγητής στο τμήμα Τουρισμού στο ΕΛΜΕΠΑ Γ. Απλαδάς, περιγράφοντας γλαφυρά τον στόχο του «τουρισμού εμπειρίας».
Τόνισε επίσης όμως ότι μάς λείπει το μάρκετινγκ και η καλαίσθητη παρουσίαση. «Το καλύτερο προϊόν αν δεν το βάλουμε σε σωστή συσκευασία, δε θα καταφέρουμε τίποτα. Ο τουρίστας ζητά γαστρονομικά σουβενίρ. Πρέπει να σταματήσουμε να βλέπουμε τον ελαιοτουρισμό ως κάτι απλά ρομαντικό. Πρέπει να το αντιμετωπίσουμε ως κάτι σπουδαίο με προστιθέμενη αξία - από την κρητική κατσούνα μέχρι τα σαπούνια από ελαιόλαδο και όλη τη τάση του Wellness» - πρόσθεσε ο ίδιος.
Ελένη Σαμαριτάκη: «Πέρα από το All Inclusive»
«Έχουμε αποδεχτεί ότι το μοντέλο "ήλιος-θάλασσα" έχει πεθάνει, αλλά πλέον καλλιεργείται το μοντέλο "πισίνα, ήλιος, δωρεάν μπίρα" λόγω του all-inclusive. Αν καταφέρναμε να μυήσουμε τα 6 εκατομμύρια τουριστών που έρχονται στο νησί, αυτοί θα επιστρέψουν στις χώρες τους και θα μιλήσουν για το ελαιόλαδο, δίνοντάς μας ελπίδα να μπούμε δυναμικά στις αγορές» - είπε η πρόεδρος των ξεναγών Κρήτης-Σαντορίνης Ελένη Σαμαριτάκη.
Η ίδια τόνισε ότι χρειάζεται μια συνολική μύηση που συνδυάζει την ιστορία - όπως η δενδρολατρεία στη μινωική Κρήτη - με την ψυχαγωγία.
Η κ. Σαμαριτάκη κατέθεσε συγκεκριμένη πρόταση για τη δημιουργία κάποιων οργανωμένων θεματικών εκδρομών με άξονα την ελιά και τα υποπροϊόντα της, οι οποίες θα διατεθούν σε τουριστικά γραφεία, ξενοδόχους και κρουαζιερόπλοια για τους πελάτες τους.
Η ώρα της δράσης
Την αυλαία της εκδήλωσης έκλεισε ο ελαιοτριβέας Ευάγγελος Πρωτογεράκης από τους Βώρους, δίνοντας το στίγμα της επόμενης ημέρας: «Οι προτάσεις αυτές δεν πρέπει να μείνουν στα λόγια. Πρέπει να καταγραφούν, να τεκμηριωθούν επιστημονικά, να διεκδικηθούν δυναμικά και να μπουν άμεσα στα σχολεία μας».
Η Κρήτη κρατά στα χέρια της - εδώ και χιλιάδες χρόνια - έναν ανεκτίμητο θησαυρό. Το στοίχημα του ελαιοτουρισμού είναι ανοιχτό και η επιτυχία του κρίνεται στις αποφάσεις που θα ληφθούν... σήμερα.
