Γράφει: Γιώργος Αλεβίζος
Την Παραμονή των Χριστουγέννων Ο ΚΥΡΙΟΣ Γιώργος παρέδωσε το πνεύμα. Του Αγίου Στεφάνου (27-12-25) οι οικείοι τελετούργησαν το σώμα για να ενταφιασθεί στο οικείο Γ΄ Νεκροταφείο Πειραιά.
Η εξόδιος τελέστηκε στις 11 το πρωί στον επιβλητικό, μεγαλοπρεπή ναό του Αγίου Βασιλείου στην Φρεατίδα-Πειραιά. Αξίζει να επισκεφθείτε αυτή την εκκλησία, όσοι δεν την έχετε δει.
Σύμπτωση; Ότι ο ΚΥΡΙΟΣ (επιμένουμε στα κεφαλαία) Γιώργος έφυγε αυτές τις άγιες μέρες του Δωδεκαημέρου; Πάντως η δοξαστική παράδοση ερμηνεύει ότι οι καλοί Χριστιανοί φεύγουν τις άγιες μέρες. Συμφωνούμε.
Ο Δρ. Γεώργιος Αικατερινίδης εκτός από ΚΑΛΟΣ άνθρωπος, ήταν εξέχουσα προσωπικότητα στην επιστήμη της ελληνικής Λαογραφίας. Όπως εμφατικά εκφώνησαν στον επικήδειό τους:
Ο εκπρόσωπος της Ένωσης Συντακτών Κρητικού Τύπου. Μέλος της οποίας ήταν ο εκλιπών.
Ο εκπρόσωπος της Ακαδημίας Αθηνών.
Ο εκπρόσωπος του Κέντρου Λαογραφίας του Ε.Κ.Π. Αθηνών.
Από τη Σητεία ο εξ αγχιστείας (σύζυγος της ανηψιάς του) ανηψιός του κ. Γ. Καφεσάκης. Ο οποίος, ως συνηθίζεται στην ιδιαίτερη πατρίδα του θείου του στην Σητεία, τον κατευόδωσε με σύντομο έμμετρο 15σύλλαβο αποχαιρετισμό.
Ο εκλιπών γεννήθηκε το 1936 στο Ηράκλειο Κρήτης. Με τρία κατά σειρά αδέλφια. Ο Μανώλης (από άλλη μητέρα), ο Σωκράτης και ο Σπύρος (περίπου συνομήλικος στα γυμνασιακά μας χρόνια στη Σητεία). Όλοι τους έφυγαν ενωρίτερα.
Ο μεγαλύτερος ο Μανώλης. Ο καλοκάγαθος γνωστός σε όλη την κοινωνία της Σητείας ως «Κληματαριάς». Είχε το εξοχικό κέντρο «Κληματαριά». Για το οποίο όλοι μας έχουμε νοσταλγικές αναμνήσεις για τις 10ετίες ΄60 έως ΄90. Στις συζητήσεις μας με τον κύριο Γιώργο (μέχρι τέλους ζωής του μιλούσα στον πληθυντικό) αναφερόταν στοργικά για τον μεγαλύτερο αδερφό του, τον Μανώλη. Και ρομαντικά για τη Σητεία.
Ευπαρουσίαστος. Ευθυτενής. Ψηλός (είχε κληρονομήσει την κορμοστασιά της μητέρας του). Ένας γλυκύτατος άνθρωπος ο κύριος Γιώργος.
Συνδεθήκαμε λαογραφικά. Όταν αποσυνδέθηκα από τη θάλασσα. Και συνδέθηκα με τα πολιτιστικά της στεριάς. Με αμοιβαία αλληλοεκτίμηση και σεβασμό. Ένεκα και της μικρασιατικής φύτρας μας (εκείνος εξ αγχιστείας από την αξιαγάπητη σύζυγό του).
Καθότι διαπίστωνε ότι η μικρασιατική παράδοση στη Βόρεια Ελλάδα, ιδιαίτερα σε Ανατ. Μακεδονία και Θράκη. Όπου εκείνος λαογραφικά ιχνηλατούσε. Συνεχώς του αποκάλυπτε νέες προκλήσεις για καταγραφή.
Ιστορικά να υπενθυμίσουμε. Ότι αν δεν γινόταν η εγκατάσταση περίπου 700.000 προσφύγων της Μικρασιατικής περιπέτειας – Καταστροφής. Η πλειοψηφία των κατοίκων της Β. Ελλάδας ήταν σλαβικής προέλευσης. Με ότι αυτό συνεπάγετο.
Στη Β. Ελλάδα, στην Κρήτη και σε αρκετές περιοχές της υπόλοιπης Ελλάδος. Ο λαογράφος Γ. Ν. Αικατερινίδης, με εφόδια και εξοπλισμό τη γραφίδα του, τη φωτογραφική του μηχανή, τους κινηματογραφιστές συνεργάτες του. Ακούραστος. Λαογραφικά αχόρταγα περιηγήθηκε. Να καταγράψει. Να αφουγκραστεί. Ότι οι άλλοι παρέλειψαν ή δεν πρόλαβαν να καταγράψουν.
Ότι έκανε η Δόμνα Σαμίου. Για τη διάσωση των παραδοσιακών δημοτικών τραγουδιών μας.
Με συγκριτικό πλεονέκτημα την μελιστάλακτη λαλιά του. Τον ευγενικό τρόπο λαογραφικής προσέγγισης. Κέρδιζε τους απλοϊκούς, λαϊκούς συνομιλητές του. Και του αποκάλυπταν τον πλούτο που έκρυβαν βαθιά μέσα στην ψυχή τους. Και που κανένας κατακτητής δεν κατάφερε να τους τον ξεριζώσει.
Επί πολλά χρόνια ο λαογράφος Γ. Ν. Αικατερινίδης με πανέμορφα νήματα-χρώματα ύφαινε στον αργαλειό τον δικό του Λαογραφικό Τάπητα. Παίρνοντας δικαιωματικά κι εκείνος θέση στο Στρατηγείο της Ελληνικής Λαογραφίας. Επάξιος συνεχιστής των καθηγητών, αφότου η Λαογραφία καθιερώθηκε στην Ελλάδα ως επιστήμης, Ζαμπέλιου, Νικ. Πολίτη, Γεω. Σπυριδάκη (από το Καρύδι Σητείας), Μέγα κ.ά.
Ανέβηκε όλες τις βαθμίδες της Ακαδημαϊκής Πανεπιστημιακής Κοινότητας. Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Εξέχουσα προσωπικότητα στο Κέντρο Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών. Περισσότερα για την Πανεπιστημιακή του σταδιοδρομία θα γράψουν, ειδικότεροι εμού, συνάδελφοί του.
Η τελευταία μας συνάντηση ήταν τον Ιούνιο του 2024 στην Αθήνα. Στην Αίθουσα παρουσιάσεων του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός». Όπου αντιπροεδρεύει, διακονεί ο συμπολίτης μας κ. Μανώλης Χατζηνάκης. Ο γνωστός μας Μανώλης.
Ήταν η παρουσίαση της εξαιρετικής εργασίας «Λαϊκές Τελετουργίες στην Κρήτη» του άλλου μεγάλου Κρητικό-Λαογράφου Νίκου Ψιλάκη. Που κι εκείνος έφυγε νωρίς.
Ο Δρ. Γεώργιος Αικατερινίδης ήταν εκ των κεντρικών παρουσιαστών. Δικαιωματικά και όχι μόνον. Αφού στο πολυτελέστατο, έγχρωμο μεγαλόσχημο βιβλίο, στη βιβλιογραφία (σελ. 601), 29 φορές, ναι 29 φορές, αναφέρεται ως πηγή Γ. Ν. Αικατερινίδης.
Πολυγραφότατος ο Δρ. Γ. Ν. Αικατερινίδης. Με τακτική παρουσία στη μηνιαία φιλόξενη εφημερίδα ΚΡΗΤΙΚΑ ΝΕΑ του κ. Μιχάλη Παπαδάκη. Άλλοτε ως επιστημονικός λαογράφος κι άλλοτε ως βιβλιοπαρουσιαστής. Ιδιαίτερα των νέων εκδόσεων με περιεχόμενο κυρίως κρητικού ενδιαφέροντος.
Ο γράφων υπήρξε ευνοούμενος της βιβλιοκριτικής του κυρίου Γιώργου. Κατά την κριτική του προσέγγιση προσπαθούσε να αναδείξει τα σημεία εκείνα που δικαιολογούσαν τα επαινετικά του σχόλια. Πάντα γενναιόδωρος. Προσπαθούσε να ενθαρρύνει τους δόκιμους συγγραφείς. Να συνεχίσουν την προσπάθειά τους. Το γράψιμο.
Πριν 15 μέρες η τελευταία μας τηλεφωνική επικοινωνία. Η αναλλοίωτη ζωηρή φωνή του, δεν προανήγγειλε κάτι το ανησυχητικό. Κι όταν ο καλός μας φίλος Μιχάλης Παπαδάκης (Κρητικά Νέα) καταστενοχωρημένος μου τηλεφώνησε για το λυπηρό συμβάν, παραξενεύτηκα «…μα πως έγινε Μιχάλη, στο τελευταίο μας τηλέφωνο ήταν μια χαρά…».
Μόνο μεταφυσική εξήγηση χωρεί. Στις Άγιες Ημέρες του Δωδεκαήμερου έστειλε ο Θεός τον Αρχάγγελο να τον συνοδεύσει. Να περάσει τη Μεγάλη Γέφυρα από τη ζωή στο θάνατο. Ή και αντιθέτως. Από το θάνατο που είναι η παρούσα ζωή στην Αιώνια. Κατά τα δόγματα των μεγάλων θρησκειών (Μιθραϊσμός και κατά συνέπειαν Αιγυπτιακή θρησκεία, Χριστιανισμός, Ισλαμισμός).
Στη ψυχή του ανθρώπου (όσων έχουν ψυχή) υπάρχει μια κρυφή μικρή γωνία. Όπου οι άνθρωποι εγκλείουν τα προσφιλή τους πρόσωπα. Μέσω των οποίων αναπολούν στοργικά την ιστορία που αυτά τα πρόσωπα δημιούργησαν.
Καθότι η επέτειος της γέννησης ή του θανάτου κάθε σημαντικού ανθρώπου καταξιώνεται. Μόνον όταν συνεκτιμάται. Με ότι πρόσφερε στην εποχή του. Κι όχι από την συμβατική υποχρέωση μνήμης.
Και ο Δρ. Γιώργος Αικατερινίδης καθ’ όλον τον βίο του πρόσφερε αχρεωστήτως πολλά. Τόσα, ώστε πανελληνίως η Λαογραφία να συνωνυμεί με τον Αικατερινίδη. Και ο Αικατερινίδης να συνωνυμεί με την Λαογραφία.
Στην σεπτή σύζυγό του, στα παιδιά, στα εγγόνια, στους οικείους του, βαθύψυχα ευχόμαστε να είναι υγιείς. Να σέβονται και να τιμούν τον ΚΥΡΙΟ Γιώργο.
Ο συλλυπούμενος
Γιώργος Αλεβίζος
28 Δεκεμβρίου 2025
