1922-2022 100 χρόνια Μικρασιατικής Καταστροφής
«Αϊβαλί» (Κυδωνίες) Μουσικοχορευτική παράσταση αξιώσεων
Γράφει: Γιώργος Αλεβίζος
Αϊβαλί-Κυδωνίες, με τον τονο στην παραλήγουσα. Όχι στη λήγουσα (Κυδωνιές) που δεν άρεσε στους Κυδωνιάτες. Απότοκο αρχαιοελληνικού πολιτισμού.
Αύγουστος 2022 (Αύγουστος 1922) ακριβώς 100 χρόνια από την Μικρασιατική Τραγωδία.
«Αϊβαλί»: μια μουσικοχορευτική θεατρική παράσταση Σητείας που σε όλους άρεσε, θα αρέσει.
Μπορεί η πόλη μας να βρίσκεται τελευταία στην ανάπτυξη, όμως στα πανηγύρια…πρώτη.
ΕΥΓΕ σε όλους τους συντελεστές αυτής της επιτυχημένης παράστασης. «Αϊβαλί»:
-Εύγε στον συγγραφέα, Αντώνη Νικολόπουλο (Soloup), ο οποίος στο μονοήμερο πέρασμα του από την Μυτιλήνη απέναντι στις Ιωνικές ακτές, στις Κυδωνίες-Αϊβαλί εμπνεύστηκε την ιδέα. Το concept. Χωρίς οξύτητες. Εξιστορεί μέρος του Μικρασιατικού ξεριζωμού, της τραγωδίας, της ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑΣ των Ελλήνων της Ανατολής από τους Τούρκους.
-Εύγε στον από παππού (Θανάση Σχοινά) συντοπίτη Μικρασιάτη, Νάσο (Αθανάσιο) Ζαγκότη. Οδοντίατρος το βιοποριστικό του επάγγελμα, όμως εραστής της τέχνης (ερασιτέχνης) της σκηνοθετικής. Συνεχώς βελτιούμενος στις «μίνιμαλ» σκηνοθεσίας.
-Εύγε στην από γιαγιά συντοπίτισσα Μικρασιάτισσα, την σημερινή ιέρεια του πολιτιστικού μας χώρου, στην Βέρα Περάκη. Την Πρόεδρο του Συλλόγου Φίλων Μουσικής Σητείας. Πολυεργαλείο. Ηθοποιεί, στιχουργεί, τραγουδά, χορεύει. Ψυχή τε και σώματι δόθηκε στην παράσταση.
-Εύγε στον, ανάμεσα στις Μικρασιατικές Συμπληγάδες Νάσο-Βέρα, Γιώργο Φουρναράκη, αρχιμουσικό της Δημοτικής Φιλαρμονικής Σητείας, ο οποίος πατώντας στους μικρασιατικούς «δρόμους», με σεβασμό και ευαισθησία, συνέθεσε τα τραγούδια και τη μουσική για την παράσταση «Αϊβαλί». Αν ακούγοντας ένα τραγούδι, χτυπάς σιγανά τα πόδια σου και θέλεις να σηκωθείς να χορέψεις. Τότε το τραγούδι αρέσει. Στους γλεντζέδες…όχι στους σουρουκλεμέδες.
Μας άρεσε το «ταξίμι» (αυτοσχεδιασμός) του τρίχορδου μπουζουκίστα (όχι μπουζουξή). Μας άρεσε το σόλο μοιρολόι του βιολοντσέλου (κοντραμπάσο). Μας άρεσαν οι τραγουδιστές και όλη η οχταμελής ομάδα. Στιχουργοί, οργανοπαίχτες.
-Εύγε στην θεατρική ομάδα. Την 14μελή. Ονομαστικά γνωρίζω την Βέρα, τον Θεοδόση, τον Αργύρη. Τους άλλους 11 δυστυχώς όχι. Ας με συγχωρήσουν. Κανείς τους δεν υστέρησε.
Από παλιό ασκό κρασί ο Θεοδόσης (Γαρεφαλάκης). Απέριττος. «Η τέχνη δεν θέλει παραπάνω απ’ ότι χρειάζεται».
Μετά τον «Ερωτόκριτο». Η επιτυχημένη τριάδα Νάσος-Βέρα-Γιώργος. Στις επιτυχίες τους θα προσθέσουν το «Αϊβαλί».
Αστείρευτη πηγή κινηματογραφικών σεναρίων η Μικρασιατική Τραγωδία. Η Καταστροφή. Η ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ. Για κάθε Μικρασιατική οικογένεια υπάρχει μια τραυματική περιπέτεια.
Το Υπουργείο Πολιτισμού. Το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου. Η COSMOTE. Οι επιτυχημένοι Μικρασιάτες Επιχειρηματίες. Όλοι θα έπρεπε να χρηματοδοτούν τηλεοπτικά γυρίσματα, σε συνεχή ροή. Όπως οι Εβραίοι με το ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ που δεν το αφήνουν να ξεθωριάσει. Εμείς;
Σε μια από τις συναντήσεις μας ο άρχοντας Νίκος Κούνδουρος, μου εξιστόρησε ότι το σενάριο του έργου «1922» βασίσθηκε σε μαρτυρίες τις οποίες του διηγήθηκαν οι «ψυχοκόρες», οι μικρασιοτοπούλες που είχε στο αρχοντικό τους η μάνα του Νίκου. Οι ψυχοκόρες και όχι οι «δούλες», κατά τους παλαιοελλαδίτες.
Το έργο «1922» για καιρό κρίθηκε απαγορευμένο. Να μη στεναχωρηθούν οι γείτονες, οι Τούρκοι.
Μικρασιάτες και μη, όλοι θυμούνται τις τηλεοπτικές σειρές «Λωξάντρα», «Ματωμένα χώματα», τα «Παιδιά της Νιόβης». Πρόσφατα το «Ποτάμι» (TV OPEN – Σαββίδη). Θα έπρεπε νάναι περισσότερες, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, όπως γίνεται για το ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ των Εβραίων.
Επίλογος για Αϊβαλί.
Ο εξίσου βιασμός που εξαιρετικά υποδύθηκε η επί σκηνής ηθοποιός. Από Τούρκους στην Μικρασία. Από Κρητικούς στην Κρήτης. ΔΕΝ είναι δίκαιος. Αντιλαμβανόμαστε την πρόθεση των σεναριογράφων να αμβλύνουν τις οξύτητες. Μας έκαμαν, τους κάναμε… πάτσι.
Αυτή η απλοϊκή εξίσωση θεωρείται ύβρις για τους ΓΕΝΟΚΤΟΝΗΜΕΝΟΥΣ Έλληνες της Ανατολής. Ύβρις στον ανείπωτο πόνο, το οποίο για προσωπικούς λόγους ο καθένας ποτέ δεν ξεστόμισε.
Έφυγαν απάνθρωπα βιασμένοι. Στην ψυχή και στο σώμα. Από τα ανθρωπόμορφα τέρατα του Κεμάλ. Τους χασάπηδες του Κεμάλ, τους αποφυλακισθέντες κακούργους (Τσέτες). Κρατώντας τουφέκια, σπαθιά, τσεκούρια, μαχαίρια, τανάλιες, ψαλίδια. Καταρρακώνοντας κάθε χριστιανική ψυχή. Έλληνες, Πόντιους, Αρμένιους, Ασσύριους.
Βιάσθηκαν Τουρκάλες στην Κρήτη. Ναι. Όμως μεμονωμένες εκδικητικές περιπτώσεις, τις οποίες ολοσχερώς καταδικάζουμε.
Το 1922 στην Καταστροφή. Βίαια ξεριζώθηκαν οι Μικρασιάτες από την επί τρεις αιώνες πατρογονικής γη τους. Αφήνοντας περιουσίες και ότι πολύτιμο είχαν. Ήρθαν ρακένδυτοι στη Μητέρα Πατρίδα.
Οι περιουσίες των Μικρασιατών με τιμές εποχής εκτιμήθηκαν σε 125 δις δρχ. Πήραν στην Ελλάδα ανταλλάξιμα 11,5 δις δρχ, τα υπόλοιπα 113,5 δις έμειναν στην Τουρκία.
Οι ανταλλαχθέντες Τουρκοκρητικοί, Μουσουλμάνοι Μακεδονίας-Θράκης έφυγαν οργανωμένα από το Ελληνικό Κράτος, έχοντας ξεπουλήσει τις καλές περιουσίες τους. Στους έχοντες και κατέχοντες ντόπιους. Αφήνοντας τον «κατιμά» να μοιραστεί στους ταλαίπωρους Μικρασιάτες Πρόσφυγες. Τους ξεριζωμένους πρώην άρχοντες.
Επαναλαμβάνουμε. Εμείς οι Μικρασιάτες ΔΕΝ επιτρέπουμε απλοϊκές ανιστόρητες εξισώσεις.
Ύστερα από 100 χρόνια, δεν ζητάμε εκδίκηση, μια συγνώμη ζητάμε από τους Τούρκους, για την ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ των Ελλήνων της Ανατολής. Μια αναγνώριση για να ηρεμήσει η ψυχή τους.
Γιώργος Αλεβίζος
Αύγουστος 2022
