Εθελοντισμός και πολιτικές σκοπιμότητες (της Άννας Μανουσάκη)

Το ατυχές γεγονός με την αιφνιδιαστική ανακοίνωση του ονόματός μου σε λίστα υποψηφίων στις δημοτικές εκλογές ανήκει στα ευτράπελα και μαζί δυσάρεστα γεγονότα των ημερών που διανύουμε.

Είναι ένα θέμα που δεν πρέπει να μείνει ασχολίαστο, γιατί δείχνει πόσο εύκολα το όνομα και η κοινωνική δράση ενός ατόμου μπορεί να γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης στην πολιτική αρένα.  

Από την πρώτη στιγμή, πολλοί ήταν οι συμπολίτες μας που με ρωτούσαν τι έχει συμβεί. Και αυτό, γιατί όλο το διάστημα, διαβεβαίωνα τους πάντες ότι δεν θα θέσω υποψηφιότητα στις  εκλογές για πολύ συγκεκριμένους λόγους. Δυστυχώς μια άστοχη και βεβιασμένη αναφορά στο όνομά μου έδωσε τροφή για κακόβουλα σχόλια, καθώς όπως διαπιστώνω όλες αυτές τις μέρες, το παρασκήνιο δίνει και παίρνει και οι φήμες οργιάζουν. Παρατηρείται έτσι το παράδοξο μια τιμητική κάτω από φυσιολογικές συνθήκες υποψηφιότητα να γίνεται αιτία επιθέσεων σε προσωπικό επίπεδο. Για αυτό το λόγο, νομίζω πρέπει να πω τη γνώμη μου δημόσια και ξεκάθαρα. 

Επιλέγω να εκθέσω τα γεγονότα, με όσο το δυνατόν, αποστασιοποιημένο τρόπο. Ωστόσο, αν προκληθώ, θα γίνω πιο συγκεκριμένη.

Η ανάγκη να επικοινωνήσω δημόσια, προκύπτει πρώτα από όλα από την ενεργό κοινωνική δράση και την εθελοντική πρωτοβουλία που έχω αναλάβει στα κοινά ζητήματα της πόλης μας, τα τελευταία 2 χρόνια.  Κατά δεύτερο λόγο από την ηθική ευθύνη που συνοδεύει – ή πρέπει να συνοδεύει - κάθε κοινωνική εθελοντική προσφορά που οφείλουμε, εφόσον το εννοούμε,  να την κρατάμε μακριά από πολιτικές σκοπιμότητες και ψηφοθηρίες.  Και έχω τη δυνατότητα να το λέω αυτό, ενώ άλλοι δεν το κάνουν, και να υψώνω καθαρό λόγο, εννοώντας αυτά που λέω. Γιατί, εγώ, δεν είμαι παιδί του κομματικού σωλήνα, για να λέω και να ξελέω πράγματα ανάλογα με τις κομματικές εντολές ούτε εντάχθηκα ποτέ σε κομματική φατρία για να ζητάω ή να μοιράζω ρουσφέτια. Αντίθετα, το βιογραφικό μου σημείωμα περιέχει διδακτική και επιστημονική προϋπηρεσία και   εθελοντική κοινωνική δράση. 

Και αφήνω τελευταία την προσωπική διάσταση του θέματος. Η «πολιτική εκμετάλλευση» - που όπως φαίνεται μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους -  ανθρώπων με ενεργό δράση και παρουσία στα κοινά είναι τα τελευταία χρόνια συνηθισμένο εργαλείο επικοινωνιακής πολιτικής των κομμάτων.  Μόνο που για να γίνει ανεκτή, πρέπει να ακολουθεί τους κανόνες της πολιτικής ορθότητας. Διαφορετικά, είναι εύκολο να κατρακυλήσει και να καταλήξει σε παρασκηνιακή μεθόδευση που φτάνει μέχρι τη συκοφάντηση και τη λασπολογία. 

Και εξηγούμαι :

Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια, επιστρέφοντας στη μικρή πόλη όπου μεγάλωσα, επέλεξα να αφιερώσω λίγο προσωπικό χρόνο στα κοινά ζητήματα. (σε θέματα τοπικού πολιτισμού και λαογραφίας, στο Κοινωνικό Παντοπωλείο και στο Κοινωνικό Ιατρείο) Για μένα αυτή η προσφορά αποτελεί πολιτική πράξη και δεν χρειάζεται καμία θεσμική ταυτότητα αντιδημάρχου ή τίτλος προέδρου να την επικυρώνει. Ως ιδρυτικό μέλος της εθελοντικής ομάδας για το κοινωνικό ιατρείο της πόλης έχω ήδη κάνει γνωστό σε δημόσια εκδήλωση (τη μουσική συναυλία του Φεβρουαρίου για τον εμβολιασμό των παιδιών) το ιστορικό αυτής της πρωτοβουλίας. Φρόντισα επίσης από την αρχή να κάνω σαφή την ηθική προσωπική δέσμευση, που χαρακτηρίζει τους γνήσιους εθελοντές, «να κρατήσουμε αυτήν την προσπάθεια μακριά από σκοπιμότητες και παλαιοκομματικές νοοτροπίες». 

Στην πορεία, και καθώς πλησίαζαν οι εκλογές  οι τρεις από τους τέσσερις υποψήφιοι δήμαρχοι, σε διαφορετικό χρόνο ο καθένας, μου έκαναν πρόταση να συμμετέχω, ως υποψήφια στις δημοτικές εκλογές της 18^ης Μαΐου. Κάτι που συνέβη άλλωστε και σε πολλούς άλλους συμπολίτες μας την εκλογική αυτή περίοδο.

 Σε όλους έδωσα την ίδια αρνητική απάντηση.  Μάλιστα, η πρόταση του κ. Πατεράκη ήταν η πρώτη κατά σειρά και έγινε το βράδυ της μουσικής εκδήλωσης που κάναμε για τον εμβολιασμό των ανασφάλιστων παιδιών. Ωστόσο, παρά την κατηγορηματική μου άρνηση, μετά από λίγες ημέρες είχε αρχίσει να διαδίδεται ότι θα είμαι υποψήφια με το συνδυασμό Πατεράκη, κάτι για το οποίο χρειάστηκε να διευκρινίσω τη θέση μου – για άλλη μια φορά - ενώπιον των μελών της εθελοντικής μας ομάδας για να μη δημιουργούνται λαθεμένες εντυπώσεις και παρανοήσεις.

Εδώ θέλω να τονίσω το εξής : θεωρώ τιμητική τόσο τη διεκδίκηση της εμπιστοσύνης των συνδημοτών μας όσο και τις προτάσεις που δέχθηκα για να προσφέρω τις δυνάμεις μου για το καλό του τόπου. Αλλά υπάρχει μια σημαντική διαφορά.                Αιρετός εκπρόσωπος και εθελοντής την ίδια χρονική περίοδο είναι ρόλοι που δε συμβιβάζονται. Δεν μπορεί ένα ιδρυτικό μέλος εθελοντικής ομάδας που έχει αναλάβει από κοινού με τα άλλα μέλη τη δύσκολη οργάνωση και τη λειτουργία του κοινωνικού ιατρείου, να διεκδικήσει ταυτόχρονα, την ίδια χρονική περίοδο, μια αιρετή θέση στη διαχείριση της εξουσίας του Δήμου. 

Γιατί;  Γιατί η εθελοντική δράση στην κοινωνία πρέπει να είναι ανεξάρτητη από θέσεις και σκοπιμότητες εξουσίας.  Στην Ελλάδα ζούμε.  Φανταστείτε μια εθελόντρια που έχει πρωτοστατήσει σε κοινωνικό έργο και έχει καλέσει και άλλους να το ενισχύσουν, που γνωρίζει τα ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα και τα προβλήματα (π.χ. την ανάγκη σε τρόφιμα ή νοσηλεία, την ανεργία) που αντιμετωπίζουν οι συνάνθρωποί μας και προσπαθεί να τους βοηθήσει, που έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη τους, γιατί έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα ζητήσει την ψήφο τους,  φανταστείτε την να φιγουράρει σε ψηφοδέλτιο και να ζητάει την ψήφο τους, κάνοντας παντιέρα την εθελοντική της δράση.

Γιατί; Τι την θέλει την ψήφο;  Για να γίνει καλύτερη στο έργο της;  Ή μήπως για να εξαργυρώσει την κοινωνική της δράση με πολιτικά και άλλα οφέλη;

Η άποψή μου είναι ξεκάθαρη πάνω σε αυτό το ευαίσθητο θέμα. Η ανιδιοτελής κοινωνική προσφορά καταργείται όταν στο ίδιο πρόσωπο συγκεντρώνεται και μέρος της πολιτικής εξουσίας. Δεν ξέρω πώς να εξηγήσω το επιχείρημα που άκουσα : «έλα μαζί μας για να κάνεις μέσα από το Δήμο καλύτερα αυτό που ξεκίνησες».  Μπροστά σε αυτό το θέμα τι επιλογές υπάρχουν; Αν δηλώνεις και είσαι εθελοντής ή ολοκληρώνεις πρώτα το έργο σου, δοκιμάζεσαι στο δύσκολο και απαιτητικό χώρο της ανιδιοτελούς προσφοράς και αποσύρεσαι, ώστε καθαρά, διακριτά και τίμια σε επόμενο χρόνο να διεκδικήσεις την ψήφο των συμπολιτών σου, εφόσον το επιθυμείς. Ή παραιτείσαι από την εθελοντική δράση και αφιερώνεσαι στην πολιτική σου καριέρα, εφόσον αυτό επιθυμείς. Ή τέλος, συνεχίζεις την ενεργό δράση και απέχεις από την εκλογική διαδικασία. Προσωπικά, επέλεξα αυτήν τη θέση. Και νόμιζα ότι ήμουν σαφής.

Δυστυχώς, η μέχρι τώρα εμπειρία από τον τρόπο που η Δημοτική αρχή διαχειρίζεται τη λειτουργία του Κοινωνικού Ιατρείου - Φαρμακείου επιβεβαιώνει ότι η άποψή μου είναι σωστή. Επίσης επιβεβαιώνει και επαληθεύει, δυστυχώς, τους αρχικούς φόβους και τη δυσπιστία πολλών συμπολιτών μας για την ένταξη αυτής της εθελοντικής ομάδας στα πλαίσια του Δήμου. Φαίνεται καθαρά η προσπάθεια της δημοτικής αρχής να κηδεμονεύσει πλήρως τη λειτουργία της εθελοντικής ομάδας. Γιατί παρατηρείται μια παρατεταμένη δυστοκία και υπάρχουν σοβαρά προβλήματα που αν δεν λυθούν, δεν μπορεί να λειτουργήσει. Αυτό όμως είναι ένα μεγάλο θέμα που δεν γίνεται να αναλυθεί τώρα. 

Σε αντίστοιχη πρόταση που δέχθηκα από την κ.Σκαρβελάκη ανέφερα τα επιχειρήματά μου και υποστήριξα την ίδια θέση χωρίς καμία διαφοροποίηση. Φάνηκε να το καταλαβαίνει και ευτυχώς δεν είχαμε παρατράγουδα.

Όταν αργότερα ο κ. Κουρουπάκης ανακοίνωσε την κάθοδό του στις εκλογές, σε πρότασή του έδωσα την ίδια αρνητική απάντηση. Είναι φανερό ότι η φιλική μου σχέση με πρόσωπο του στενού περιβάλλοντος της δημοτικής παράταξης που ηγείτο, και η προσωπική μου στήριξη σε αυτό, έδωσε λαθεμένα την εντύπωση ότι είμαι  υποψήφια, όπως είχα κάνει και στο παρελθόν. Σε μικρή κοινωνία ζούμε και γνωριζόμαστε. Τη φίλη μου τη στήριξα με θάρρος αλλά της ξεκαθάρισα από την αρχή ότι δεν θα είμαι υποψήφια και το δέχτηκε. Το ίδιο εξήγησα και στον ίδιο τον επικεφαλής. Ωστόσο, το λάθος έγινε. Ακόμη και έτσι, είναι απαράδεκτο να μη λαμβάνεται υπόψη η θέληση και η προσωπικότητα ενός ανθρώπου και να ανακοινώνεται το όνομά του σε μια λίστα υποψηφίων χωρίς εκείνος να το γνωρίζει.

Η σπασμωδική ανακοίνωση ονομάτων υποψηφίων χωρίς τη συναίνεσή τους είναι αστοχία και πολιτικό λάθος. Κάποιος πιο περπατημένος στην πολιτική ίσως το θεωρήσει κίνηση τακτικής, αφού μετά από 2 ημέρες ακολούθησε φημολογούμενη στην πόλη απόσυρση της υποψηφιότητας με τη δικαιολογία ότι δεν υπήρχε προθυμία συμμετοχής υποψηφίων και την καταγγελία για παλαιοκομματικές μεθοδεύσεις και εκβιασμούς υποψηφίων του από τον αντίπαλο. Η χρονική στιγμή της απόσυρσης βοήθησε εξάλλου, όπως είδαμε να γίνει μετακίνηση ονομάτων για να κλείσουν τρύπες σε άλλους συνδυασμούς.

Αν και διαμήνυσα προφορικά σε όλες τις πλευρές την αντίδρασή μου, είχα αποφασίσει να μην προβώ σε δημόσια δήλωση. Γιατί δεν ταιριάζει στο ήθος και στην παιδεία μου να φέρω χτύπημα σε έναν δημόσιο άνδρα που ήταν ήδη πεσμένος στην αρένα του πολιτικού παιχνιδιού και μάλιστα καταγγέλλοντας παλαιοκομματικές μεθοδεύσεις. Μετά την ανακοίνωση του στην οποία ζητάει συγγνώμη και αναλαμβάνει όλη την ευθύνη, το θέμα για μένα θα είχε λήξει.

Θα είχε λήξει, αν δεν υπήρχαν οι παρατρεχάμενοι της φτηνής πολιτικής. Αυτοί που λειτουργούν με τη λογική: «αν δεν είσαι μαζί μας, είσαι εναντίον μας».  Αυτοί οι λίγοι, ολίγιστοι, παρατρεχάμενοι σε αντίθεση με τη μεγάλη πλειοψηφία των καλοπροαίρετων συμπολιτών μας που στελεχώνουν τα ψηφοδέλτια των συνδυασμών και ζητούν την ψήφο μας για να προσφέρουν στα κοινά.  Αν το θέμα ήταν προσωπικό, θα τους αγνοούσα και θα τους άφηνα στη μιζέρια τους.  Όμως το θέμα είναι κοινωνικό και πολιτικό.  Αυτοί οι λίγοι παρατρεχάμενοι, αν και λίγοι, κάνουν μεγάλη ζημιά στην κοινωνία, γιατί με την κακεντρέχειά τους διαστρεβλώνουν γεγονότα και σπέρνουν μίση και αντιπαλότητες, κατασυκοφαντώντας ανθρώπους. Έφθασαν, λοιπόν, στο σημείο κάποιοι να προειδοποιούν ότι θα με αναγκάσουν να φύγω από την εθελοντική ομάδα και το κοινωνικό ιατρείο, επειδή το όνομά μου βρέθηκε στη λίστα του αντιπάλου!

Δυστυχώς, ακόμη και σήμερα που η κοινωνία μας σπαράσσεται από τη φτώχια και τα προβλήματα, που οι άνθρωποι γύρω μας βυθίζονται κάθε μέρα πιο βαθιά στην ανασφάλεια και την απελπισία και έχουμε περισσότερο από ποτέ ανάγκη να είμαστε ενωμένοι και αδελφωμένοι μέσα από συλλογικές προσπάθειες αλληλεγγύης και ανθρωπιάς, σήμερα που αυτός ο πανέμορφος τόπος μας μαραζώνει από την εγκατάλειψη και τη στασιμότητα, υπάρχουν ακόμη κάποιοι εκπρόσωποι του παλιού κομματικού συστήματος που διχάζουν τον κόσμο, και διαστρεβλώνουν κάθε ευγενική συμμετοχή, και δε διστάζουν να φέρουν ακόμη και τον εθελοντισμό στα μέτρα της πελατειακής σχέσης που θέλουν να συνεχίσουν να έχουν με τον πολίτη.  Τι κρίμα !

Άννα Μανουσάκη, ιδρυτικό μέλος της εθελοντικής ομάδας υγείας του Κοινωνικού Ιατρείου και Φαρμακείου του Δήμου Σητείας.