Κατάρρευση της οικοδομής και στην Κρήτη προκάλεσαν τα μνημόνια

Του Μανόλη Γ. Δρεττάκη*

Η οικοδομή ήταν επί δεκαετίες ένας κλάδος ο οποίος συνέβαλε σημαντικά στην αύξηση του ΑΕΠ δεδομένου ότι από τη μια μεριά απασχολούσε σημαντικό αριθμό
εργατών, τεχνιτών και μηχανικών και, από την άλλη, με το να χρησιμοποιεί υλικά από πολλούς άλλους (τσιμεντοβιομηχανία, χαλυβουργία, υλοτομία, λατομεία κλπ) ενίσχυε την απασχόληση και στους κλάδους αυτούς.

Η ζήτηση διαμερισμάτων και μονοκατοικιών προερχόταν τόσο από εκείνους που ήθελαν να αποκτήσουν πρώτη κατοικία, ο αριθμός των οποίων αυξανόταν καθώς αυξάνονταν τα αστικά κέντρα της χώρας, όσο και από εκείνους που ήθελαν να αποκτήσουν παραθεριστική δεύτερη κατοικία και όσους ήθελαν να επενδύσουν τις οικονομίες τους σε ένα ή περισσότερα διαμερίσματα, τα οποία θα ενίσχυαν το εισόδημά τους.

Μετά την είσοδο της χώρας στο ευρώ και την απλόχερη χορήγηση δανείων από τις τράπεζες με ευνοϊκούς όρους, η οικοδομή γνώρισε μεγάλη άνθηση τα πρώτα χρόνια τη δεκαετίας του 2000 και ενισχύθηκε από την κατασκευή των Ολυμπιακών έργων. Όλα αυτά μέχρι και το 2007. Ήρθε, όμως, η παγκόσμια οικονομική κρίση και στη συνέχεια τα Μνημόνια, και η οικοδομική δραστηριότητα κυριολεκτικά κατέρρευσε. Στην κατάρρευση αυτή της οικοδομής οφείλεται και ένα σημαντικό ποσοστό της μεγάλης αύξησης της ανεργίας.

Με βάση τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η Ελληνική Στατιστική Αρχή (της ΕΛΣΤΑΤ) στις 12.2.2013 για το 11μηνο Ιανουαρίου-Νοεμβρίου 2013 και τα αντίστοιχα στοιχεία του έτους 2007, δίνεται στην 1η στήλη του Πίνακα 1 ο συνολικός όγκος οικοδομικής δραστηριότητας σε χιλιάδες κυβικά μέτρα στο Σύνολο Χώρας το 11μηνο Ιανουαρίου-Νοεμβρίου τα έτη 2007-2013 και στη 2η στήλη τα αντίστοιχα στοιχεία για την Κρήτη. Στην 3η στήλη δίνεται η ποσοστιαία μεταβολή της συνολικής οικοδομικής δραστηριότητας στο Σύνολο Χώρας το κάθε ένα έτος σε σχέση με το προηγούμενο και στην 4η στήλη η αντίστοιχη ποσοστιαία μεταβολή στην Κρήτη. Στις δύο πρώτες στήλες της τελευταίας γραμμής του Πίνακα δίνεται η συνολική μείωση σε χιλιάδες κυβικά και στην 3η και 4η η συνολική ποσοστιαία μείωση το 2013 σε σχέση με το 2007.

Από τον Πίνακα 1 φαίνεται ότι η συνολική οικοδομική δραστηριότητα κυριολεκτικά κατάρρευσε εξαιτίας της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης τα έτη 2008 και 2009 και των μέτρων των Μνημονίων τα έτη 2010-2013 τόσο στο Σύνολο Χώρας όσο και στην Κρήτη. Η ποσοστιαία μείωση στην Κρήτη ήταν μεγαλύτερη απ’ ό,τι στο Σύνολο Χώρας τα έτη 2008 και 2010 τα υπόλοιπα μικρότερη. Συνολικά για την περίοδο 2007-2013 η ποσοστιαία μείωση ήταν ελαφρά μεγαλύτερη στην Κρήτη απ’ ό,τι στο Σύνολο Χώρας.

Ένα τμήμα της οικοδομικής δραστηριότητας αποτελούν οι νέες οικοδομές και οι όροφοι. Για το μέρος αυτό υπάρχουν στοιχεία στη βάση δεδομένων της ΕΛΣΤΑΤ τόσο για το Σύνολο Χώρας όσο και για την Κρήτη και τους νομούς της, μόνο όμως, για το 8μηνο Ιανουαρίου-Αυγούστου του 2013. Χρησιμοποιώντας τα στοιχεία αυτά και τα αντίστοιχα στοιχεία του 2007 δίνεται στην 1η στήλη του Πίνακα 2 ο όγκος σε χιλιάδες κυβικά μέτρα των νέων οικοδομών και ορόφων στους νομούς της Κρήτης, στην Κρήτη και στο Σύνολο Χώρας το 2007, στη 2η στήλη το 2013 και στην 3η η ποσοστιαία μεταβολή το 2013 σε σχέση με το 2007.

Από την 3η στήλη του Πίνακα φαίνεται ότι η μεγαλύτερη μείωση σημειώθηκε στο νομό Λασιθίου και η μικρότερη στο νομό Ηρακλείου. Χάρη σ’ αυτή τη μικρότερη μείωση, η μείωση στην Κρήτη είναι λίγο μικρότερη απ’ ό,τι στο Σύνολο Χώρας. Και στις δύο, όμως περιπτώσεις, δηλαδή τόσο στην Κρήτη όσο και στο Σύνολο Χώρας η ποσοστιαία μείωση του όγκου των νέων οικοδομών και ορόφων είναι μεγαλύτερη απ’ ό,τι εκείνη της συνολικής οικοδομικής δραστηριότητας. Το 2013, δηλαδή, η ανέγερση νέων οικοδομών και ορόφων έχει περιοριστεί στο 1/10 (ένα δέκατο) εκείνης του 2007.

Η εξέλιξη αυτή της οικοδομικής δραστηριότητας στη χώρα μας (όπως και στην Ιρλανδία και στην Πορτογαλία, στις οποίες σημειώθηκε ανάλογη εξέλιξη) είναι ένας ακόμα δείκτης της πρωτοφανούς καταστροφής του παραγωγικού ιστού των χωρών στις οποίες επιβλήθηκαν τα Μνημόνια.