Τέσσερις δύσκολες πυρκαγιές μέσα σε τρεις εβδομάδες, δύο πυροσβεστικά οχήματα κατεστραμμένα, νυχτερινές επιχειρήσεις χωρίς εναέρια υποστήριξη και φλόγες που σε μία περίπτωση σταμάτησαν μόνο όταν έφτασαν στη θάλασσα. Αυτή είναι η εικόνα που περιέγραψε ο Διοικητής Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Λασιθίου Δημήτρης Καλιοντζής μιλώντας σήμερα στο Ράδιο Λασίθι, σε μια περίοδο που η ευρύτερη περιοχή της Σητείας έχει μετατραπεί σε μόνιμο πεδίο πυροσβεστικών επιχειρήσεων.
Ο κ. Καλιοντζής, που υπηρετεί 29 χρόνια στο Πυροσβεστικό Σώμα (εκ των οποίων περίπου 23 στο Λασίθι, ως διοικητής σε Σητεία, Ιεράπετρα και τώρα σε επίπεδο νομού), μίλησε για μια πραγματικότητα που, κατά τα λεγόμενά του, επιβεβαιώνεται κάθε χρόνο με μεγαλύτερη ένταση: οι πυρκαγιές δεν συμπεριφέρονται όπως πριν, και η ικανότητα ελέγχου τους μειώνεται ακόμα κι όταν τα μέσα και η εμπειρία υπάρχουν. Το μήνυμά του στους πολίτες ήταν σαφές: η πολιτική προστασία αφορά πλέον όλους, ξεκινώντας από τα πιο απλά (ένα τσιγάρο που πετιέται από το αυτοκίνητο, μια θερμή εργασία στην ύπαιθρο) και φτάνοντας ως την καλλιέργεια και τη φροντίδα της γης.
Τα τέσσερα πύρινα μέτωπα στη Σητεία
Ο κ. Καλιοντζής παρουσίασε αναλυτικά τα τέσσερα περιστατικά που ταλαιπώρησαν τη Σητεία το τελευταίο διάστημα, ξεκινώντας από τον Ξερόκαμπο στα μέσα Ιουλίου. Εκεί η πυρκαγιά, παρά τους ισχυρούς ανέμους, ελέγχθηκε σχετικά γρήγορα χωρίς σοβαρές ζημιές.
Η δεύτερη, και σαφώς πιο καταστροφική πυρκαγιά, ξέσπασε στην περιοχή Γούδουρα-Αθερινόλακκου στις 30 Ιουλίου. Σύμφωνα με τον κ. Καλιοντζή, οι ριπές ανέμου έφτασαν τα 9-10 μποφόρ, καθιστώντας αδύνατη τη χρήση εναέριων μέσων. Η πυρκαγιά κατέκαψε περίπου τρεις χιλιάδες στρέμματα, ενώ πέρασε μέσα από τον χώρο του ΑΗΣ Αθερινόλακκου. Οι δυνάμεις που βρίσκονταν στο σημείο επενέβησαν και απέτρεψαν ζημιές στο ηλεκτρικό δίκτυο, αλλά δύο πυροσβεστικά οχήματα εγκλωβίστηκαν στις φλόγες και καταστράφηκαν ολοσχερώς. Ήταν μια σοβαρή απώλεια, όπως παραδέχτηκε ο ίδιος, σημειώνοντας ότι γίνονται ήδη προσπάθειες αναπλήρωσης, σε ένα περιστατικό στο οποίο επίσης δύο πυροσβέστες υπέστησαν ελαφρά εγκαύματα κατά την προσπάθεια διαφυγής από τα οχήματα.
Στο Καρύδι, στις 6 Αυγούστου, οι συνθήκες επέτρεψαν τη χρήση εναέριων μέσων (δύο ελικόπτερα, σύμφωνα με τον κ. Καλιοντζή), και η πυρκαγιά ελέγχθηκε σε περίπου σαράντα με πενήντα στρέμματα. Το τελευταίο και πιο πρόσφατο χτύπημα ήρθε το βράδυ της Παρασκευής 7 Αυγούστου στα Αχλάδια, κοντά σε εγκαταστάσεις ανεμογεννητριών. Ο κ. Καλιοντζής περιέγραψε μια πραγματικά δύσκολη επιχείρηση: νυχτερινές συνθήκες (μετά τις 9 το βράδυ), ισχυροί άνεμοι, κινητοποίηση οχημάτων από ολόκληρη την Κρήτη και δύο ομάδες ΕΜΟΔΕ. Η φωτιά ελέγχθηκε στα σαράντα με πενήντα στρέμματα, αλλά, όπως τόνισε, αν δεν τα κατάφερναν, θα απειλούνταν χωριά.
Ο ρόλος των ανέμων και η αδυναμία εναέριας υποστήριξης
Κοινός παρονομαστής σχεδόν όλων των πρόσφατων πυρκαγιών ήταν οι ισχυροί άνεμοι, που από τη μια δυσκολεύουν δραματικά τον έλεγχο στο έδαφος και από την άλλη αποκλείουν τη δυνατότητα χρήσης ελικοπτέρων και πτητικών μέσων. Ο κ. Καλιοντζής σημείωσε ότι τα μελτέμια δεν σταμάτησαν σχεδόν καθόλου από τα τέλη Ιουνίου, γεγονός που δημιουργεί ένα συνεχές παράθυρο αυξημένου κινδύνου. Κάθε νέα έναρξη σε ημέρα με δυνατό άνεμο παίρνει γρήγορα διαστάσεις, ενώ η πυροσβεστική δεν μπορεί πάντα να φτάσει εγκαίρως.
Χαρακτηριστικά ανέφερε ένα περιστατικό το Σάββατο γύρω στις 12 το μεσημέρι, που ξεκίνησε από τσιγάρο, στις Λιθίνες, κοντά στο Μακρύ Γιαλό. Κάποιοι διερχόμενοι οδηγοί είχαν τη συνείδηση να σταματήσουν και να ελέγξουν τη φωτιά στην έναρξή της, μέχρι να φτάσει το πυροσβεστικό όχημα. Αυτό, όπως είπε, δείχνει πόσο κρίσιμα είναι τα πρώτα λεπτά και πόσο ανθρωπίνως δύσκολο γίνεται το έργο υπό δυνατό αέρα.
Πρόκειται, τόνισε, για ένα φαινόμενο που δεν αφορά μόνο το Λασίθι. Παρόμοιες πυρκαγιές με ισχυρούς ανέμους και χωρίς εναέρια μέσα σημειώθηκαν πρόσφατα και στο Ρέθυμνο, αλλά και σε άλλα σημεία της Ελλάδας.
Κλιματική αλλαγή και εγκατάλειψη της υπαίθρου
Ο κ. Καλιοντζής ήταν ιδιαίτερα εμφατικός σε ένα σημείο: μετά από 29 χρόνια στο Σώμα, βλέπει ξεκάθαρη αλλαγή στη συμπεριφορά τόσο των πυρκαγιών όσο και των πλημμυρών. Η ένταση ξεκινά πολύ νωρίτερα και είναι δυσανάλογα μεγαλύτερη σε σχέση με ό,τι αντιμετώπιζε πριν από δύο δεκαετίες. Πρόκειται, σύμφωνα με τον ίδιο, για μια σταδιακή εξέλιξη που χρόνο με τον χρόνο γίνεται πιο εμφανής, ένα φαινόμενο που η πυροσβεστική βιώνει καθημερινά: η θερμοκρασία ανεβαίνει, τα χόρτα ξεραίνονται ταχύτερα, η σχετική υγρασία πέφτει δραματικά κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, και κάθε έναρξη γίνεται εξαιρετικά δύσκολο να ελεγχθεί.
Παράλληλα, ο κ. Καλιοντζής ανέδειξε ένα θέμα που σπάνια τυγχάνει της προσοχής που του αξίζει: τη σταδιακή εγκατάλειψη της υπαίθρου. Ζήτησε μάλιστα ρητά μια αεροφωτογραφία από την πυρκαγιά του Γούδουρα, λέγοντας ότι θα αποδείκνυε κάτι ξεκάθαρο: τα καλλιεργημένα χωράφια με τις ελιές δεν είχαν πάθει τίποτα, ενώ τα ακαλλιέργητα καταστράφηκαν. Οι καλλιεργημένες εκτάσεις λειτουργούν, εξήγησε, ως φυσικές αντιπυρικές ζώνες: η πυρκαγιά εκεί δεν περνάει καν. Αντίθετα, η σταδιακή αποεπένδυση από τη γη, η εγκατάλειψη χωραφιών, δημιουργεί ένα συνεχές καύσιμο υλικό που τροφοδοτεί τις φλόγες.
Η έρευνα για τα αίτια και τα νέα ανακριτικά κλιμάκια
Σε ερώτηση για τα αίτια των πυρκαγιών, ο κ. Καλιοντζής υπήρξε προσεκτικός αλλά σαφής: η προανάκριση βρίσκεται σε εξέλιξη και δεν μπορεί να σχολιάσει επί της ουσίας. Διαβεβαίωσε, ωστόσο, ότι το νεοσύστατο Ανακριτικό Κλιμάκιο Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΑΚΑΕΕ) του νομού Λασιθίου κάνει «πολύ καλή δουλειά», και ότι τα αποτελέσματα θα φανούν όταν τα πορίσματα φτάσουν στη δικαιοσύνη.
Τα ΑΚΑΕΕ είναι μια νέα δομή, που λειτουργεί φέτος για πρώτη φορά πανελλαδικά (37 κλιμάκια σε 13 περιφέρειες). Στελεχώνονται από προσωπικό που ασχολείται αποκλειστικά με τη διερεύνηση αιτίων πυρκαγιών, χωρίς παράλληλα επιχειρησιακά καθήκοντα, κάτι που ο κ. Καλιοντζής τόνισε ως ουσιαστική βελτίωση σε σχέση με το παρελθόν, η οποία σύντομα αναμένεται να δώσει τα πρώτα δείγματα αναφοράς μετά από τις έρευνες που πραγματοποιεί.
Εξοπλισμός και στελέχωση
Σε ό,τι αφορά τα μέσα, ο κ. Καλιοντζής εμφανίστηκε σχετικά ικανοποιημένος: ο νομός Λασιθίου βρίσκεται σε καλό επίπεδο εξοπλισμού, με νέα οχήματα να παραλαμβάνονται μέσω του εθνικού προγράμματος «ΑΙΓΙΣ». Η απώλεια δύο οχημάτων στον Γούδουρα είναι σημαντική, αλλά οι προσπάθειες αναπλήρωσης βρίσκονται σε εξέλιξη.
Στο θέμα του προσωπικού, η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Η στελέχωση παραμένει αμετάβλητη εδώ και τρία χρόνια, αλλά η τρέχουσα προκήρυξη αναμένεται να ενισχύσει τον νομό με δεκαπέντε νέα άτομα ως τον Οκτώβριο. Ο ίδιος ωστόσο αναγνώρισε ότι αυτό δεν αρκεί: θα ήθελε λίγο περισσότερο προσωπικό για να μπορέσει η υπηρεσία να λάβει πρόσθετα μέτρα. Εξέφρασε πάντως αισιοδοξία ότι μια νέα προκήρυξη μπορεί να ακολουθήσει και το επόμενο έτος, γεγονός που θα φέρει τη στελέχωση σε ένα πολύ πιο ικανοποιητικό επίπεδο.
Ατομική ευθύνη και πρόληψη
Κλείνοντας τη συνέντευξή του, ο κ. Καλιοντζής απηύθυνε ανοιχτή έκκληση στους πολίτες, ζητώντας τη βοήθεια όλων, αλλά και των μέσων ενημέρωσης, στην υπενθύμιση βασικών κανόνων πρόληψης. Δεν ζήτησε από κανέναν να γίνει πυροσβέστης. Ζήτησε, όπως είπε, αλλαγή στη συμπεριφορά: να μη ρίχνουμε ένα τσιγάρο από το αυτοκίνητο, να μην κάνουμε θερμές εργασίες στην ύπαιθρο το καλοκαίρι. Ο τροχός κοπής και οι σωλήνες άρδευσης το καλοκαίρι, σημείωσε, έχουν δώσει ορισμένες από τις πιο καταστροφικές πυρκαγιές στην περιοχή.
Με τα μελτέμια να μην δείχνουν σημάδια κόπωσης και τον Αύγουστο μόλις στο πρώτο δεκαήμερό του, οι Πυροσβεστικές Υπηρεσίες Λασιθίου παραμένουν σε κατάσταση αυξημένης ετοιμότητας. Η πραγματικότητα, όπως τη συνόψισε ο κ. Καλιοντζής, είναι κάτι που πρέπει να διαχειριστούν και να αντιμετωπίσουν, χωρίς να σημαίνει ότι μπορούν πάντα να την ελέγξουν.
Πηγή : Ράδιο Λασίθι
